امروز وقتی از حوزههای نوآوری سلامت سخن میگوییم، موضوعات تکراری مراقبت در منزل، ابزارهای پوشیدنی، تلهمدیسین، خدمات آنلاین و… به شکلی تکراری و کسلکننده خودنمایی میکنند. ولی باید بپذیریم نوآوری بدین معناست که در رقابت میان حوزههای نوآور، بتواند بازار را شگفتزده کند. شاید اکنون باید به جای ترندشناسی و تمرکز بر اقیانوسهای آبی، فضای سفید را در عرصه سلامت کشف کنیم.
اگر از زاویه اکوسیستم نوآوری نگاه کنیم، موضوع داغ امروز سلامت دیگر «اپلیکیشن بیمار + ساعت هوشمند + تلهمدیسین» نیست. آن موج تقریبا تجاری شده و یک کالای عرضه شده است.
چیزی که الان در لایه عمیقتر در حال شکل دادن بازار است، تبدیل سلامت از یک سیستم مبتنی بر نرمافزار به یک سیستم مبتنی بر عاملهای هوشمند (AI Agents) است؛ یعنی نرمافزار فقط داده نشان نمیدهد، بلکه اقدام میکند، هماهنگ میکند و بخشی از کار را انجام میدهد.
اکثر استارتاپها هنوز اپ میسازند
اکثر استارتاپها هنوز اپ میسازند اما شرکتهای نسل بعد دارند چیزی شبیه «سیستمعامل سلامت» میسازند. ایده آنها این است:
- داده از بیمارستان
- داده از آزمایشگاه
- داده از داروخانه
- داده از بیمه
- داده از دستگاههای شخصی
همه وارد یک لایه هوشمند میشوند که تصمیم بگیرد چه کاری باید انجام شود.
بازار آینده متعلق به کسی نیست که بهترین داشبورد را بسازد؛ متعلق به کسی است که بتواند بین این جزایر داده پل بزند.
برای هر فرد یک مدل دیجیتال ساخته شود
برای هر فرد یک مدل دیجیتال ساخته شود که:
- پاسخ دارویی او را پیشبینی کند
- احتمال بیماریهای آینده را تخمین بزند
- سناریوهای درمان را شبیهسازی کند
الان بیشتر پروژهها هنوز آزمایشی هستند، اما اگر این حوزه بالغ شود، پزشکی از درمان به شبیهسازی قبل از درمان میرود.
اعتمادسازی بنیادین به AI انجام شود
بیشتر سرمایهگذاران روی AI تمرکز کردهاند. ولی چیزی که واقعا کم است، زیرساخت اعتماد است. یعنی:
- ممیزی تصمیمات AI
- توضیحپذیری
- ثبت لاگ
- مدیریت مسئولیت حقوقی
- کنترل Agentها
بر اقتصاد هوشمند سلامت تمرکز شود
اکثر مردم فکر میکنند نوآوری سلامت یعنی پزشک و بیمار. در حالی که بخش بزرگی از هزینهها در پشت صحنه میسوزد:
- مجوز بیمه
- تأیید درمان
- کدینگ پزشکی
- مدیریت مطالبات
اکنون موج بزرگی از برنامههای هوشمند به سمت این لایه حرکت کردهاند. به زبان اکوسیستم:
بزرگترین بازارها الزاما در «درمان» نیستند؛ در «اصطکاک اداری سلامت» هستند. این حوزه همچنان یک اقیانوس آبی است.
سلامت عمومی مبتنی بر دادهای زنده اهمیت ویژه دارد
اکثر کشورها هنوز برای فهمیدن یک بحران و تهدید سلامت عمومی چند ماه تأخیر دارند. یکی از نیازهای نوآوری آینده سیستمهایی است که از روی
- نسخهها
- مراجعات
- جستجوها
- دادههای محیطی
در همان زمان یا زمان نزدیک (near real-time) هشدار بدهند. این حوزه هنوز به شدت بکر است.
اقیانوسی که هنوز آبی است
الان بیشترین نرمافزارهای سلامت بر این موضوعات تمرکز دارند که نشان میدهد بیشترین پول در درمان بیماری نیست بلکه در کاهش هزینههای نظام سلامت است. این موضوعات شامل:
- کاهش فرسودگی شغلی
- کاهش هزینه اداری
- افزایش درآمد بیمارستان
- کاهش خطا
- افزایش بهرهوری پزشک
- جبران کمبود نیروی انسانی
- مدیریت حجم مراجعه
فضای سفید را کشف کنید
اکنون زیستبوم نوآوری سلامت اقیانوس آبی را میشناسد ولی کشف فضای سفید امروز اهمیت بالاتری دارد. مثلا:
فقدان هماهنگکننده سلامت (Health Orchestrator)
امروز هر بیمار چند پزشک، چند پرونده پزشکی و چند اپلیکیشن سلامت دارد. ولی هیچکس مدیر پروژه سلامت او نیست. انتظار میرود طی چند سال آینده استارتاپهای «Personal Health Agent» منفجر شوند، نه چتباتها. یعنی نماینده دیجیتال واقعی بیمار.
فقدان AI برای خانواده، نه افراد
اکثر محصولات سلامت روی یک نفر طراحی شدهاند. در حالی که تصمیم سلامت غالبا خانوادگی است. مثلا سالمند، فرزند، مراقب و پزشک همه در یک زنجیره هستند. ولی بازار نظام هوشمند سلامت خانواده هنوز تقریبا خالی است.
فقدان لایه تصمیمگیری برای پزشک
امروز نرمافزارها داده تولید میکنند و پزشکان غرق دادهاند. کمبود واقعی سیستمهایی هستند که مثلا بگویند: «از میان این انبوه داده، این سه مورد مهماند.» به این معنا که دادههای غیرضروری یا مزاحم را حذف کنند.
فقدان نظم در سلامت کشورهای درحالتوسعه
تقریبا تمام محصولات فناورانه سلامت با مدل کشورهای توسعهیافته طراحی شدهاند. ولی مسائلی چون کمبود پزشک، چندزبانه بودن، اینترنت ضعیف، پروندههای غیرساختاریافته و… هنوز راهحلهای قوی ندارند و در این کشورها در این زمینه یک فرصت عظیم وجود دارد.
بزرگترین فرصتهای ۵سال آینده سلامت
بزرگترین فرصتهای ۵ سال آینده سلامت احتمالا در خود سلامت نیستند بلکه در مرز بین سلامت و حوزههای دیگر هستند. برای نمونه بحران اصلی آینده سالمندی نیست؛ بلکه «مراقبان» هستند. امروز در اکوسیستمهای نوآوری، تمرکز مفرط روی فناوری وجود دارد و کمتر کسی به طراحی بازار توجه دارد. در حالی که بسیاری از موفقترین نوآوریهای سلامت جهان نه به خاطر الگوریتم بهتر، بلکه به خاطر حل یک گره در جریان پول، مسئولیت، اعتماد یا هماهنگی موفق شدهاند. بر این اساس میتوان گفت برای کشف فرصتهای بزرگ بعدی باید دنبال ناکامیهای نظم و هماهنگی باشیم تا کمبود فناوری.
به وب سایت گروه سرمایه گذاری پیشگامان سلامت خوش آمدید گروه سرمایه گذاری پیشگامان سلامت