گروه سرمایه گذاری پیشگامان سلامت به وب سایت گروه سرمایه گذاری پیشگامان سلامت خوش آمدید
مغز بازار بعدی سلامت است
فناوریهای شناختی در ایران آرامآرام از فضای دانشگاه و آزمایشگاه فاصله میگیرند و به یکی از حوزههای نوظهور سرمایهگذاری و تجاریسازی در سلامت تبدیل میشوند. از تجهیزات تحریک مغز و رابطهای مغز و ماشین گرفته تا سامانههای دارورسانی هوشمند و ابزارهای کمکیار درمانی، حالا بخش مهمی از برنامه توسعه زیستبوم نوآوری سلامت کشور را تشکیل میدهند.
در همین راستا، عطاالله پورعباسی، دبیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای شناختی، از برنامهای برای گسترش بازار این حوزه و حمایت از تجاریسازی محصولات درمانی خبر داده است؛ برنامهای که هدف آن تبدیل دستاوردهای پژوهشی به فناوریهای قابل استفاده در نظام سلامت است.
به گفته او، امروز حدود ۱۶۰ شرکت در حوزه فناوریهای عصبی و شناختی فعال هستند که نزدیک به ۶۰ شرکت از آنها دانشبنیان محسوب میشوند و تاکنون حدود ۷۰ محصول فناورانه نیز به مرحله تجاریسازی رسیده است.
پورعباسی معتقد است ایران در برخی فناوریهای پیشرفته مرتبط با مغز و اعصاب به دانش فنی قابل توجهی دست یافته است. او از فناوریهایی مانند تحریک عمقی مغز، ارگانوئیدهای مغزی، مغز مصنوعی و راهکارهای مبتنی بر سلولدرمانی برای درمان اختلالات عصبی به عنوان نمونههایی نام برد که دانش فنی آنها در کشور شکل گرفته، هرچند بخشی از این فناوریها هنوز در مسیر ورود گسترده به بازار قرار دارند.
از پژوهش تا بازار؛ بدون سقف حمایتی
یکی از مهمترین بخشهای صحبتهای دبیر ستاد علوم شناختی، تأکید بر حمایت از تجاریسازی فناوریهای درمانی بود. او توضیح داد که مسیر حمایت تنها به پژوهش محدود نمیشود و از مرحله توسعه فناوری و ساخت نمونه اولیه تا تولید صنعتی و ورود به بازار را در بر میگیرد.
پورعباسی اعلام کرد در صورتی که یک طرح فناورانه از توجیه فنی و اقتصادی مناسبی برخوردار باشد، حمایتهای معاونت علمی برای تجاریسازی آن میتواند بدون محدودیت سختگیرانه و حتی «بدون سقف» انجام شود.
به گفته او، این حمایتها با همکاری نهادهایی مانند صندوق نوآوری و شکوفایی و کانون پتنت ایران ارائه میشود تا شرکتهای دانشبنیان و استارتاپها بتوانند مسیر توسعه محصول و ورود به بازار را با سرعت بیشتری طی کنند.
تمرکز بر درمانهای هوشمند
در میان حوزههای مختلف فناوری شناختی، دو بخش بیش از سایر حوزهها در اولویت قرار گرفتهاند؛ فناوریهای درمانی و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی.
پورعباسی میگوید توسعه تجهیزات خانگی کمهزینه برای پایش و بهبود عملکردهای شناختی، در کنار راهکارهای نرمافزاری و هوش مصنوعی، از مهمترین مسیرهای آینده این زیستبوم محسوب میشوند. به اعتقاد او، ایران در حوزه برنامهنویسی و هوش مصنوعی مزیت رقابتی قابل توجهی دارد و همین موضوع میتواند به توسعه نسل جدید محصولات سلامت شناختی کمک کند.
بازاری که باید چهار برابر شود
برآوردهای ستاد توسعه علوم شناختی نشان میدهد ارزش فعلی بازار فناوریهای شناختی ایران حدود ۱۵۰ میلیون دلار است. با این حال، هدفگذاری انجامشده افزایش این رقم به حدود ۶۰۰ میلیون دلار در یک دهه آینده است.
برای رسیدن به این هدف، توسعه نیروی انسانی نیز در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، تعداد فعالان زیستبوم علوم شناختی باید از حدود ۱۰ هزار نفر فعلی به ۳۰ هزار نفر در سالهای آینده افزایش پیدا کند؛ مسیری که قرار است با ورود دانشآموختگان جدید، توسعه استارتاپها و افزایش سهم فناوری در حوزه درمان و سلامت محقق شود. در مجموع، آنچه از برنامههای جدید ستاد علوم شناختی برمیآید، حرکت این حوزه از یک فضای صرفاً پژوهشی به سمت یک بازار فناوری سلامت است؛ بازاری که در آن درمانهای مبتنی بر علوم اعصاب، هوش مصنوعی و فناوریهای شناختی میتوانند به یکی از موتورهای جدید نوآوری در نظام سلامت ایران تبدیل شوند.
